تاریخ دریافت: 8/3/1392 تاریخ پذیرش: 26/5/1392
مقدمه

حمایت از تغذیه بـا شـیر مـادر از نیازهـای حیـاتیبهداشت عمومی است. افزایش شروع و طول مدت تغذیـهبا شیر مادر و کاهش نابرابری ها از مجموعه اهـداف مـردمسالم 2010 می باشد، افزایش تغذیه با شیر مـادر از اهـدافمرک ز کنت رل و پیش گیری از بیمـار ی ه ا اسـت (3-1). مراقبت های بهداشتی مؤثر تنهـا متکـی بـر مهـارت هـ ای پزشکی فردی نمی باشد، بلکه بایـد بهتـرین اطلاعـات درمــورد اثربخشــی مــداخلات بــرای پزشــکان، بیمــاران و سیاست گزاران در دسترس باشد. ایـن رویکـرد بـه عنـوان
»پزشکی مبتنی بر شواهد« شناخته شده است (3).
سازمان جهانی بهداشت تغذیـ ه انحصـار ی بـا شـیر مادر را در شش ماه نخست پس از تولد و همراه با غذاهای کمکی تا پایان دو سالگی و بیشتر توصیه نموده اسـت (4). تغذیه با شیر مادر از شیرخوار در مقابل بیماری هـایی نظیـ ر عفون ت هـای دس تگاه تنفس ی، آلـرژی، گاس تروآنتریت، سوءتغذیه محافظت می نماید. به علاوه در طـولان ی مـدتخطر ابتلا به دیابت، سرطان تخمدان، سرطان پستان را در مادران کاهش داده و توانایی آنـان را بـرای سـازگاری بـاایفای نقش مادری افزایش می دهد. از طرف دیگر، هزینـهمراقبت های بهداشتی را بیش از سه هـزار م یلیـ ون دلار در هر سال در آمریک ا ک اهش می دهد (5).
برخی تحقیقات انجام شده در ایران نشان داده است که علی رغم اجرای برنامه ترویج تغذیه با شیر مـادر، هنـوز دانش کافی در خصوص تغذیه با شیر مادر وجـود نـدارد و تنه ا 23% م ادران ش یرده در کش ور ت ا ش ش م اهگی،
شیرخوارشان از تغذیه انحصـاری بـا شـیر مـادر بهـره منـدمی شوند (6و7).
بنابراین مداخلاتی که بتواند از تغذیه بـا شـیر مـادرحمایت نمایند و میزان تغذیه با شیر مادر را افـزا یش دهـدحایز اهمیت است. مداخلات مبتنی بر تئوری های آمـوزشبهداشت و ارتقای سلامت در زمینـه تغذ یـ ه بـا شـیر مـادر اشاره می شود به مداخلاتی که اطلاعات حقیقی و تکنیکی درباره تغذیه با شیر مادر برای گـروه هـای هـدف و یـ ژه در بیمارستان ها، مراکز بهداشتی درمـانی و یـ ا جامعـه فـراهممی کند و این گونه مداخلات بر پایه تخصص های حرفـه ای قرار گرفته است و ادراکات و توانایی های زنان را در ارتباط با تغذیه با شیر مادر افزای ش می دهد (8).
در ایران مطالعات اندکی با اسـتفاده از تئـوری هـ ا و مدل های آموزش بهداشت در حوزه تغذیه انحصاری با شیر مادر صورت گرفته است در صورتی که استفاده صـح یح از مدل ها و تئوری های آموزش بهداشت اثربخشی برنامه های آموزش سلامت را بهبود می بخشد (10-8).
مــدل اعتقــاد بهداشــت ی بــه عنــوان یــک مــدل پیش بینی کننده ارزشمند در رابطـه بـا رفتارهـای سـلامتی استفاده می شود. ایـن مـدل بـه عنـوان چـارچوب نظـریپژوهش فرض می نمای د که اقدامات بهداشتی به وقوع سـ ه دسته از عوامل وابسته است که در راستای ترویج تغذیه بـ ا شیر مادر توجه به نکات زیر غیرقابل اجتناب می نماید. اول، لازم است انگی زه کافی برای انجـام یـک رفتـار بهداشـتی مناسـب وجـود داشـته باشـد، کـه در ایـن مطالعـه تـدوام شیردهی به عنوان رفتار بهداشتی برای مادر و نوزاد مدنظر می باشد. در این راستا، افزایش وزن گیری شیر خوار می تواند انگیــزه ای بــرای تــداوم شــیردهی باشــد و بــه افــزایش خودکارآمدی و باور بـه توانـایی انجـام و تـداوم شـیردهیمادران برای کنترل شـرا یط جدیـ د و مراقبـت از نـوزادشمنجر شود. دوم، مادران باید اعتقـاد داشـته باشـند کـ ه در مقابل یک مشکل بهداشتی آسیب پذیرند و این مسـ أله را به عنوان یک تهدید تلقی کنند، مادر باید آموزش ببینـد وخطرات عدم تغذیه با شـ یر مـادر را بـرا ی فرزنـدش در ک نماید که این امر در راستای سازه تهدید درک شـده تلقـیشده و سوم آنان باید باور داشـته باشـند کـ ه توصـ یه هـای بهداشتی در کاهش تهدید درک شده در یک سـطح قابـلقبول از موانع درک شده در راستای عدم تـدوام شـیردهیمفید خواهد بود و این زمانی است که منافع تغذیه بـا شـیر مادر را برای نوزاد و خودش درک نماید (13-11). مطالعـهحاضر با هدف سنجش تأثیر مداخلـه آموزشـی مبتنـی بـر مدل اعتقاد بهداشتی بر تداوم رفتـار شـیردهی در مـادرانباردار سه ماهه سـوم مراجعـه کننـده بـه مرا کـز بهداشـتی درمانی دانشگاه علوم پزشکی تهران طراحی و اجرا گردید.

روش مطالعه

مطالعه حاضر یک مداخله آموزشی نیمه تجربی دو گروهی از نوع قبل و بعد بود که به منظور بررسـی تـأثیر مداخله آموزشی مبتنی بر مدل اعتقاد بهداشتی بر تـداومرفتار شیردهی مادران باردار سه ماهه سوم مراجعه کننـدهبه مراکز بهداشتی درمانی دانشگاه علوم پزشـکی تهـراندر سال 1391 انجام گردید. شرکت کنندگان از بین زنـانباردار سه ماهه سوم بـارداری مراجعـه کننـده بـه مرا کـز بهداشتی درمانی تابعـه دانشـگاه علـوم پزشـکی تهـرانانتخاب شدند که شامل 266 زن باردار مراجعه کننـده بـهمراکز بهداشتی درمانی بود. با توجه بـه مطالعـات اولیـه،کمتـرین اخـتلاف در میـانگین نمـرات پـس از آمـوزش مربوط به موانع درک شده بود کـه ایـن مقـدار حـدود 6 نمره برآورد گردید، از طرفی انحراف معیـار نمـره موانـعدرک شده بیشترین مقدار را دارا بوده و حـدود 17 نمـرهبود (14و15)، لذا نمونه ای برابر 120 نفر برای هر گـروهبا اطمینان 95% و قـدرت آزمـون برابـر 80% جوابگـوی بررسی می باشـد، از آنجـایی کـه ممکـن اسـت در طـیمطالعه تعدادی از نمونه ها به دلایل مختلف حذف گردند، با برآورد 10% ریزش، حجم نمونه مطالعه به 133 نفر در هر گروه افـزایش یافـت. نمونـه هـ ای شـرکت کننـده درپیش آزمون، به صورت تخصیص تصادفی (Random
Allocation) به دو گروه 133 نفره مداخله و مقایسـه تقسیم شدند. همچنـین بـه منظـور جلـوگیری از تبـادلاطلاعات مابین گروه مداخله و گروه مقایسه، نمونه گیری به صورت تصادفی بر پایه مراکز بوده به گونـ ه ای کـه ازهر مرکز بهداشتی درمانی، تنها یک گـروه مداخلـه و یـاکنترل انتخاب گردید. در مجـوع 4 مرکـز بـرای مطالعـهانتخاب شد که 2 مرکز در گـروه مداخلـه و دو مرکـز درگروه مقایسه به منظـور جلـوگیری از آلـودگی اطلاعـاتانتخاب گردید.
قـرار داشـتن مـادر در سـه ماهـه سـوم بـارداری،ح املگی نوب ت اول، تمایـل ب ه همک اری ب ه عن وانمعیارهای ورود به مطالعه و حـاملگی چنـدقلویی، مـواردمنع شیردهی، سابقه اختلالات روانی و مصرف داروهـا ی روان گردان به عنوان معیارهای خروج از مطالعـه در نظـرگرفته شد. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه دو بخشـیاطلاعات دموگرافیک (شامل 8 سـؤال ) و ابـزار سـنجشرفتار شیردهی براساس سازه های تئوری اعتقاد بهداشتی بود. پرسشنامه اعتقاد بهداشتی شامل سازه های حساسیت درک شده (8 سؤال)، شدت درک شده (6 سؤال)، منـافعدرک ش ده (10 س ؤال)، موان ع درک ش ده (13س ؤال)،
راهنما برای عمـل (5 سـؤال )، خودک ارآمـدی (6 سـؤال)، رفتار شیردهی (7 سؤال) بود. نحوه امتیازدهی ایـن ابـزارب دین صورت بود که هر سـؤال از کـاملا موافـق (5) تـاکاملاً مخالف (1) و برای سؤالات دو گزینًه ای بلی (1) و خیر (0) نمره دهی شد. به منظـور سـنجش اعتبـار ابـزارگردآوری اطلاعات از روش اعتبـار محتـوا اسـتفاده شـد. بدین صورت که پرسشنامه زیر نظر اساتید بهداشت مادر و کودک، متخصصین آموزش بهداشت و ارتقای سلامت و با مطالعه کتب فارسی، لاتین و پا یـان نامـه هـای مـرتبط تدوین گردید (16). از طرف دیگر بـرای بررسـی روایـیصوری، ابزار به 20 نفر از زنان باردار سه ماهه سوم داده شد که میزان درک افراد از سؤالات بررسی شد و مشکلی وجود نداشت. برای پایـایی پرسشـنامه از روش آزمـون – آزمـــون مجـــدد (test-retest) اســـتفاده گردیـــد، بدین صورت که برای تعیین پایایی، پرسشنامه در اختیـ ار 30 نفر از زنان باردار مراجعه کننـده بـه مراکـز بهداشـتیدرمانی تابعه دانشگاه علوم پزشکی تهران قرار داده شد و ضریب همبستگی این ابزار 84/0بـرای ابـزار کلـی و در مقیاس های حساسیت درک شده 85/0، شدت درک شده 91/0، منافع درک شده 88/0، موانـع در ک شـده 79/0، راهنما برای عمل 8/0، خودکارآمدی 83/0، تداوم رفتـارشیردهی 85/0 محاسبه گردید. لازم به یادآوری است که افراد شرکت کننده در مطالعه پایلوت جهت بررسی روایی صوری و پایایی ابزار از مطالعه اصلی به دلیل جلـوگیریاز تورش یادگیری خارج شدند. در ابتدای اجرای مطالعـهیک جلسه توجیهی جداگانه برای هر دو گروه ( مداخلـه و مقایسه) برگزار شد و توضیحاتی در مورد هدف از اجرای این پژ وهش داده شد و پس از انجام آزمون اولیه (pre-test) نمونه های مورد مطالعه به طور تخصیص تصادفی در دو گروه مداخله و مقایسـه قـرار گرفتنـد، بـه منظـور شروع مداخله آموزشی، اطلاعات ورودی افراد و نیازهای آموزشی آنان براساس چـارچوب مـدل اعتقـاد بهداشـتیتعیین گردید و سپس مداخله آموزشـ ی طراحـی شـده در طول یک ماه به صورت چهـار جلسـه (هـر جلسـه یـک ساعت) برای گروه آزمـون برگـزار گردیـد. ایـن مطالعـهیادآور تلفنی هم داشت به این نحو کـه بـه افـراد گـروهمداخله در طول زمان پیگیری آن، هـر هفتـه بـا مـادرانتماس تلفنی برقرار می گردید و به سؤالات آن ها مـرتبطبا تداوم شیردهی پاسخ داده می شد که این امـر در رفـعمشکلات احتمالی مادران در رفتار شیردهی و عدم ریزش نمونه هـا در طـول مطالعـه هـم کمـک نمـود. محتـوای آموزشی جهت تشکیل جلسـات آموزشـی، بـا توجـه بـهاجزای تشکیل دهنده مدل اعتقاد بهداشـت ی در خصـوصتغذیه با شیر مادر طراحی و تدوین گردیـد و بـه منظـورتسهیل در درک مطالب، رسانه های آموزشی از قبیل فیلم آموزشی، پمفلت، جزوه آموزشی بـه کـ ار بـرده شـد و بـاتأکید بر اجزای مدل اعتقاد بهداشتی در خصوص تغذیـ ه با شیر مادر آموزش داده شد. بلافاصله و همچنین سه ماه پس از زایمان مجدداً به منظور انجام آزمون پس آزمـونپرسشنامه توسط دو گـروه م داخلـه و مقایسـه از طریـقحضوری در مراجعه ماهیانـه مـادران تکمیـل گردیـد. بـاتوجه به پیگیری پرسشگران و تحت پوشش بودن افـراددر مراکز بهداشتی درمانی تابعه دانشگاه در مطالعه ریزش در مراحل پژوهش وجود نداشت. به منظور رعایت موازین اخلاقی در پژوهش، آموزش به گروه مقایسه پس از اتمام مرحله پس آزمون انجام شد و در هر مرحله از مطالعه بـهافراد اطمینان داده شد که اطلاعـات آن هـا نـزد محقـق محرمانه می ماند. نتایج به دست آمده در این سه مرحلـهبا هم مقایسه شد و داده های جمع آوری شده با استفاده از ن رم اف زار آم اری SPSS v.11.5 و توس ط آزم ون اندازه گیری های تکراری و تی تست مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. در این مطالعه سطح معناداری آزمـون 05/0 در نظر گرفته شد.

یافتهها

میانگین سنی افراد مورد مطالعه 09/4±85/28 سـالبود. اطلاعات دموگرافیک دو گـروه و بررسـی عـدم وجـود اختلاف آماری معنادار بین سازه ه ای مدل اعتقاد بهداشتی با سطح تحصیلات، شـغل، نمایـه تـوده بـدنی، میـزان درآمـدماهیانه در جدول 1 آمده است (05/0>p) (جدول شماره 1).
متغیـ ر حساسـ یت درک شـ ده در سـ ه مرحلـ ه پیش آزمون، پس آزمون اول و دوم نتایج نشـان داد کـه درگروه مداخله، تحلیل آزمون انـدازه گ یـری هـ ای تکـراری از لحاظ آماری معنا دار بود (001/0p). در گروه مقایسه نیـزتحلیل آزمون انـدازه گ یـری هـ ای تکـراری نشـان داد کـه اختلاف میانگین ها از لحاظ آماری معنا دار بود (001/0p) (جدول شماره 2). سازه شـدت درک شـده در سـه مرحلـهپیش آزمون، پس آزمون اول و دوم نتایج نشـان داد کـه درگروه مداخله، تحلیل آزمون انـدازه گ یـری هـ ای تکـراری از لحاظ آماری معنادار بود (001/0p).
تحلیل آزمون اندازه گیری هـ ای تکـراری در گـروهمقایسه نشان داد که اختلاف میانگین ها از لحاظ آمـاریمعنادار نبود (75/0=p) (جدول شـماره 2). متغیـر منـافعدرک شده در سه مرحله پیش آزمـون، پـس آزمـون اول ودوم نتایج نشان داد که در گروه مداخله و مقایسه، تحلیل آزمون اندازه گیری های تکراری از لحـاظ آمـاری معنـادار بود (001/0p) (جدول شماره 2). موانـع درک شـده درسه مرحله پیش آزمون، پس آزمون اول و دوم نتایج نشان داد کــه در گــروه مداخلــه و مقایســه، تحلیــل آزمــوناندازه گیری هـ ای تکـراری از لحـاظ آمـاری معنـادار بـود (001/0p) (جدول شماره 3). متغیر راهنما برای عمـل در سه مرحله پیش آزمون، پـس آزمـون اول و دوم نتـایجنشــان داد کــه در گـ روه مداخلــه، تحلیــل آزمــون اندازه گیری های تکراری از لحـاظ آمـاری معنـادار اسـت (001/0p) (ج دول ش ماره 3) ام ا در گ ـروه مقایس ه اخــتلاف میــانگین هــا از لحــاظ آمــاری معنــادار نبــود (32/0=p). متغیر خودکارآمدی در سه مرحله پیش آزمون، پس آزمون اول و دوم نتایج نشان داد که در گروه مداخله و مقایسه، تحلیل آزمون اندازه گیری های تکراری از لحاظ آماری معنادار است (001/0p) (جـدول شـماره 3). بـ ه علاوه آزمون تی مستقل نشـان داد کـ ه اخـتلاف آمـاری معناداری بین دو گروه مداخله و مقایسه سه مـاه پـس اززایمــان از نظــر ســازه رفتــار شــیردهی وجــود داشــت (02/0=p).
جدول 1- مقایسه خصوصیات دموگرافیک افراد در دو گروه شرکت کننده مطالعه تحت پوشش مراکز بهداشتی درمانی تهران سال 1391
سطح معناداری گروه مقایسه گروه مداخله متغیر
درصد تعداد درصد تعداد 0/32 75/2 100 84/9 113 خانهدار وضعیت اشتغال
21/8 29 6 8 کارمند 3 4 9/1 12 آزاد 0/44 0/7 1 1/5 2 بی سواد سطح تحصیلات
37/6 50 29/3 39 زیردیپلم 51/2 68 54/1 72 دیپلم 10/5 14 15/1 20 دانشگاهی 0/6 27/1 36 41/4 55 کمتر از 500 هزار تومان میزان درآمدماهیانه خانواده
63/9 85 51/8 69 500 هزار تومان- یک میلیون 9 12 6/8 9 بیش از یک میلیون تومان 0/38 0/8 1 – – کمتر از 18 سال سن
52/6 70 33/1 44 18-26 سال 46/6 62 66/9 89 بیش از 26 سال 0/2 – – – – کمتر از 8/19 نمایه توده بدنی (BMI)
22/5 30 25/5 34 19/8-26 33/8 45 32/3 43 26-29 43/7 58 42/2 56 بیش از 29
جدول 2- مقایسه میانگین و انحراف معیار سازه های حساسیت، شدت و منافع درک شده در افراد مورد مطالعه تحت پوشش مراکز بهداشـتی درمـانیتهران سال 1391
سطح معناداری پس آزمون دوم پس آزمون اول پیش آزمون گروه ها متغیر
میانگین وانحراف معیار میانگین وانحراف معیار میانگین وانحراف معیار <0/001 69/39±13/79 79/37±17/41 67/19±16/4 مداخله حساسیت درک شده
<0/001 68/67±18/55 70/61±19/52 70/60±19/52 مقایسه – 0/73 <0/001 0/09 سطح معناداری <0/001 65/97±12/71 74/92±16/15 64/34±13/73 مداخله شدت درک شده
0/75 68/05±18/74 68/17±18/34 68/29±18/27 مقایسه – 0/36 0/004 0/04 سطح معناداری <0/001 81/25±10/42 85±13/42 78/21±12/81 مداخله منافع درک شده
<0/001 83/84±9/51 85/12±10/02 85/12±10/02 مقایسه – 0/004 0/065 <0/01 سطح معناداری
جدول 3- مقایسه میانگین و انحراف معیار سازه های موانع درک شده، راهنما برای عمل و خودکارآمدی در افراد مورد مطالعـه تحـت پوشـش مراکـزبهداشتی درمانی تهران سال 1391
نتیجه آزمون پس آزمون دوم پس آزمون اول پیش آزمون گروه ها متغیر
میانگین وانحراف معیار میانگین وانحراف معیار میانگین وانحراف معیار <0/001 54/08±12/27 69/29±15/73 45/39±9/93 مداخله موانع درک شده
<0/001 59/17±14/46 75/82±18/53 46/65±11/41 مقایسه – 0/002 0/002 0/29 سطح معناداری <0/001 71/57±26/72 61/05±30/43 44/73±30/83 مداخله راهنما برای عمل
0/32 54/02±26/94 53/67±26/6 53/67±26/6 مقایسه – <0/001 0/02 0/03 سطح معناداری <0/001 80/64±9/97 81/82±14/55 32/98±5/21 مداخله خودکارآمدی
<0/001 79/16±12/25 80/04±12/76 33/68±5/1 مقایسه – 0/31 0/16 0/41 سطح معناداری بحث

این مطالعه با هـدف تع یـین تـأثیر مداخلـه آموزشـی مبتنی بر مدل اعتقاد بهداشتی بر تـداوم رفتـار شـیردهی در مادران باردار سه ماهه سوم مراجعهکننده به مراکز بهداشـتی درمانی تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی تهـران در سـال1391 انجام گردید. لازم به توضیح است که به دلیـل عـدمانجام مطالعه ای مطابق با روش شناسی و گـروه هـدف ایـنمطالعه با رویکرد مدل اعتقاد بهداشتی امکان مقایسه نتـایجبه شکل گسترده وجود نداشت که این خود به نوعی نوآوری مطالعه حاضـر بـه شـمار مـی رود. نتـایج حاصـل از مداخلـهآموزشی نشان داد که در مرحله پس آزمون اول و پس آزمون دوم ب ین دو گ روه مداخل ه و مقایس ه از نظ ر س از ه ه ای حساسیت درک شده، شدت درک شده، موانـع درک شـده وراهنما برای عمل ارتباط آماری معناداری وجود داشت. نتایج تحلیل سازه های مدل اعتقاد بهداشتی در گروه مداخله نشان داد که میزان تمام سازه های مـدل اعتقـاد بهداشـتی قبـل وپس از مداخله آموزشی از لحاظ آماری معنادار بود. همسو بـایافته های حاضر، نتایج مطالعه آقابابایی و همکاران حـا کی از آن بود که تنها 3% از واحـدها ی پـژوهش قبـل از آمـوزشتغذیه با شیر مادر از آگاهی خوب برخوردار بودنـد، در حـالی که بعد از آموزش این میزان به 5/55% افزای ش یافـت . بـین میزان آگاهی قبل و بعد از آموزش تفـاوت معنـادار ی وجـودداشت. در زمینه عملکرد 5/30% از واحدهای پژوهش قبل از آموزش تغذیه با شیر مادر از عملکرد خوب برخـوردار بودنـد،بعد از آموزش، این میزان به 5/70 % رسید. به علاوه میـ زان عملکرد قبل و بعد از آموزش با هم تفاوت داشته است (17).

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

بنابراین آموزش تغذیه با شیر مادر می تواند وضیعت تغذیه بـاشیر مادر را بهبود بخشد.
Mellin و همکاران مطالعـ ه ای نیمـه تجربـی بـهمنظور تعیین تأثیر برنامه های آموزش تغذیه بـا شـیر مـادرانجام دادند. نظرسنجی از مادران و پرستارانی که با مادران مورد مطالعه تعامل داشـتند، قبـل و 6 مـاه پـس از انجـاممداخله صـورت گرفـت. نمـرات سـطح دانـش، نگـرش و آسودگی برخورد با مسایل مربوط به تغذیـ ه بـا شـیر مـادراندازه گیری شد. نتایج نشان داد که نمرات سطح دانش بـهطور معناداری بهبود یافته بود (18) که این نتایج با مطالعه حاضر هم خوانی دارد. در مطالعه Caine و همکاران که با هدف بررسی تأثیر آموزش پره ناتال بر تغییر رفتار شیردهی
۴۴
انجام شد، میزان تغذیه انحصاری با شیر مادر در بین افـرادشرکت کننده در برنامه های آموزش پرناتـال بـیش از افـرادغیر شرکت کننده در این برنامه هـ ا بـود و 25% ایـن افـرادشیرخواران خود را با شیر مادر تغذیه نمودند (19). مطالعـهآینده نگر Rosen و همکاران بـه منظـور بررسـی اثـراتمختلف پیامدهای تغذیه با شیر مادر با استفاده از سه روش مختلف آموزش پره ناتـال (آمـوزش بـا اسـتفاده از نمـایشویدئویی، آموزش گروهـی، آمـوزش در قالـب گـروه هـ ای حمایتی مادران و برنامه ویزیت های هفتگی پس از زایمان) انجام گردید. نتایج نشان داد که شیرخواران مادرانی که در کلاس های آموزش شیردهی شرکت نمودند در مقایسه بـاگروه شاهد بیشتر از شیر مادر در 6 مـاه اول پـس از تولـد تغذیه می شدند اما اختلاف آمـ اری معنـادار ی بـین میـزانتغذیه با شیر مادر و روش های آموزشی وجود نداشت (20). نتایج یک مطالعه نظام مند توسط Imdad و همکاران که با هدف بررسی مطالعات در زمینه مداخلات برای ارزیـابیتداوم رفتار شـیردهی انجـام شـد، نشـان داد کـه دریافـتمشاوره در مورد رفتار شیردهی تأثیر چشمگیری بـر پیامـدشیردهی داشت (21). با عنایت بـه ایـن کـه بـه کـارگیری مدل ها و تئوریها در راستای ایجاد و توسعه مـداخلات درارتقای سلامت است، مدل اعتقاد بهداشـتی بـرای ارتقـای رفتارهای پیشگیری کننده کاربرد دارد و چارچوب تئـوریکیمطالعه حاضر بر ایـ ن امـر اسـتوار بـود کـه از رفتـار قطـع شیردهی پیشگیری و مادران به اتخاذ رفتار تداوم شیردهی ترغیب شوند. این تئوری هـا و سـازه هـ ای آنهـا در خلـقاستراتژی ها و پیام های برنامه آموزشی تجلی می یابد (22).
در این مطالعه با توجه بـه ایـن محـدودیت کـه مطالعـاتاختصاصی در مورد تداوم رفتار شـیردهی بـا مـدل اعتقـادبهداشتی به ندرت انجام شده اسـت، ایـن مطالعـه تـلاشنمود تا گامی در شروع مداخلات سلامتی مبتنی بر تئوری بردارد. لازم به توضیح است که در ایـن مطالعـه یافتـه ای غیرقابل انتظار یافت نشد که قابل توجیه یا تفسیر باشد.

نتیجهگیری

نتایج حاصل از مطالعه حاضـر بیـ انگر تـأثیر مثبـتمداخله آموزشی مبتنی بر مدل اعتقاد بهداشـت ی بـر تـداومرفتار شیردهی در مادران مـی باشـد . کـاربرد مـدل اعتقـادبهداشتی به لحاظ ایجاد تهدید درک شده در مادر، تشـریح
محدودیت های پژوهش حاضـر مـی تـوان بـه محـدودیت
تحقیقات در ارتباط با رفتار شیردهی مبتنی بـر سـازه هـای مدل اعتقاد بهداشتی برای مقایسـه بیشـتر نتـایج مطالعـهحاضر و تکمیل پرسشنامه ها به شـ یوه خودگزارشـ ی اشـارهنمود.

تشکر و قدردانی

این مقاله حاصـل طـرح تحقیقـاتی شـماره 16262 مصوب معاونت پژوهشی دانشـگاه علـوم پزشـکی تهـرانمی باشد که بدین وسیله نویسندگان این مقاله مراتب تشکر و قدردانی خود را از آن معاونت محترم بـه دلیـل حمایـتمالی، از مراکز بهداشتی درمانی تابعـه دانشـگاه بـه دلیـلدادن مجوز انجـام مطالعـه و از شـرکتکننـدگان در ایـنمطالعه اعلام می دارند. پیامدهای منفی ناشی از عدم تغذیه انحصاری شیرخوار بـاشیر مادر و در مقابل توصیف منافع و سودمندی حاصـل ازتغذیه انحصاری با شیر مادر بـه همـراه تأکیـد بـر عوامـلداخلی و خارجی تسهیلکننده رفتـار شـیردهی در ارتقـای سـلامت مـادر و شـیرخوار تأثیرگـذار مـی باشـد. بنـابراین می توان آموزش مبتنی بر تئوری ها و مـد ل هـ ای آمـوزشبهداشت و ارتقای سلامت را توصیه نمود. بـ ه عـلاوه رفـعکاستی های موجود در زمینه سیاست ها و برنامه های تغذیـهبا شـیرمادر ، جلـب توجـه عمـوم مـردم بـه سیاسـت هـ ا و برنامه های تغذیـه بـا شـیر مـادر، برگـزاری کـلاسهـایآموزشی ترویج تغذیه با شیر مادر در کلیه مراکز بهداشتی و درمانی، برگزاری کارگاه های آموزشـی بـرای کارکنـان بـهمنظور آشنایی با مدل ها و تئوری های آمـوزش بهداشـت وارتقای سلامت میتواند در راستای ترویج تغذیه انحصاری با شیر مادر و کنتـرل موانـع موجـود مـؤثر واقـع گـردد. از

منابع

– Shealy KR, Li R, Benton-Davis S, Grummer-Strawn LM. The CDC Guide to Breastfeeding Interventions. Atlanta: U.S. Department of Health and Human Services. Centers for Disease Control and Prevention; 2005.
– U.S. Department of Health and Human Services. Healthy People 2010. 2nd ed. 2 vols. Washington, DC: U.S. Government Printing Office, November 2000. (http://www.healthypeople.gov/Publications). 3 – Starr M, Chalmers I. The evolution of The Cochrane Library, 1988-2003. Update Software: Oxford (http://www.update-software.com/ history/clibhist.htm).
– Roig AO, Martinez MR, Garcia JC, Hoyos SP, Navidad GL, Alvarez JC, PujalteMdel M, et al. Factors associated to breastfeeding cessation before 6 months. Revista Latino Americana de Enfermagem. 2010; 18(3): 373-80.
– Darby-Carlberg, Cheryl Lynn. “Attitudes of young adults about breastfeeding and the association of breastfeeding exposure” (2010). UNLV Theses/Dissertations/Professional Papers/Capstones. Paper 195.

– Hatami A, Talebi Toti Z. [Patterns of Breastfeeding in Infants]. Hayat. 2007; 13(2): 71-76. (Persian) 7 – Breast-Feeding. Ministry of Health and Medical Education. 2010. Available at: http://www.behdasht.gov.ir/.
۴۵
– Fairbank L, O’Meara S, Renfrew MJ, Woolridge M, Sowden AJ, Lister-Sharp D. A systematic review to evaluate the effectiveness of interventions to promote the initiation of breastfeeding. Health Technology Assessment. 2000; 4(25): 1-171.
– Sharifirad GHR, Golshiri P, Shahnazi H, Barati M, Hasanzadeh A, Charkazi AR, Moudi M. [The impact of educational program based on basnef model on breastfeeding behavior of pregnant mothers in Arak]. Arak Medical University Journal. 2010; 13(1): 63-70. (Persian)
– Allahverdipur H. [Passing through traditional health education towards theory-oriented health education]. Health Promotion and Education. 2005; 1: 75-79. (Persian)
– Shojaeizadeh D, Saffari M, Ghofranipour F, Heydarnia A, PakpourA. [Health education and promotion, Theories, Models, Methods]. First Edition. Sobhan Publications; 2009. (Persian)
– Shojaeizadeh D. [Models of studying behaviour in health education]. First Edition. Health
Education and Communication Publications; 2000. (Persian)
– Pattee SD. Baby Connection an Evaluation of a Feeding Program. Honors College Theses, 2010.
– Kramer MS, Chalmers B, et al. Promotion of Breastfeeding Intervention Trial (PROBIT). JAMA. 2001; 285(4): 413-20.
– Feachem RG, Koblinsky MA. Interventions for the control of diarrhoeal diseases among young children: promotion of breast-feeding. Bulletin of the World Health Organization. 1984; 62(2): 271-91. 16 – Lorraine J. Predicting Breast-feeding Decisions Among Low-Income African-American WIC Clients in Baltimore, Maryland [dissertation]. The Johns Hopkins University; 1998.
– Aghababaei S, Bakht R, Bahmanzadeh M, Aghamohammadi I. [Effects of Breastfeeding Education among Primiparous Women Referring to Fathemieh Hospital in Hamadan, Iran]. Scientific Journal of Hamadan Nursing and Midwifery Faculty. 2009; 17(12): 41-6. (Persian)
– Mellin PS, Poplawski DT, Gole A, Mass SB. Impact of a Formal Breastfeeding Education Program. The American Journal of Maternal Child Nursing. 2011; 36(2): 82-8.
– Caine VA, Smith M, Beasley Y, Brown HL. The impact of prenatal education on behavioral changes toward breast feeding and smoking cessation in a healthy start population. Journal of National Medical Association. 2012; 104(5-6): 258-64.
– Rosen IM, Krueger MV, Carney LM, Graham JA. Prenatal breastfeeding education and breastfeeding outcomes. The American Journal of Maternal Child Nursing. 2008; 33(5): 315-9.
– Imdad A, Yakoob MY, Bhutta ZA. Effect of breastfeeding promotion interventions on breastfeeding rates, with special focus on developing countries. BMC Public Health. 2011; 11(Suppl3):
S24.
– National Institutes of Health. Theory at a glance: A guide for health promotion practice. U.S.
Department of Health and Human Services 2004.
۴۶
Effect of the educational intervention based on the health belief model on the continuation of breastfeeding behavior

Tol A (Ph.D) – Majlessi F (MD) – Shojaeizadeh D (Ph.D) – Esmaelee Shahmirzadi S (MSc.) – Mahmoudi Majdabadi M (Ph.D) – Moradian M (MSc.).

Introduction: Breastfeeding is featured with well-known physiological and psychological benefits for both the mother and infant. Since a few studies have been conducted on the application of the health belief model in the continuation of breastfeeding behavior, this study was conducted. The aim of this study was to assess the effect of educational interventions implemented based on the health belief model on the continuation of breastfeeding in pregnant women in the third trimester of pregnancy.
Method: This quasi-experimental study using a before and after design was conducted with 266 women chosen using random sampling method. The women were assigned randomly and equally to intervention and control groups. Te participants were observed at three stages (before, immediately after and 3 months after delivery). A multi-dimensional questionnaire was prepared based on theoretical structures of the health belief model to collect data. Data analysis was carried out using descriptive and inferential statistics.
Results: A significant difference was reported at the first post-test stage between the women in the intervention and control group concerning perceived susceptibility (P<0.001), perceive severity (P=0.004), perceived barrier (P=0.002), and cues to action (P=0.002). There were significant differences between the groups in perceived benefit (P=0.04), perceived barrier (P=0.002), and cues to action (P<0.001), breastfeeding behavior (P=0.02) at the second post-test stage. The results of the analysis of the health belief model components using the repeated measurement test in the intervention group showed that the average score of all health belief models components before and after the intervention were significant statistically (P<0.001).
Conclusion: The intervention program based on the model was helpful in the continuation of breastfeeding behaviors. Removal of the present shortcomings in terms of health policies, planning for breastfeeding, focusing on public’s attention to breastfeeding campaigns, and educational programs can promote exclusive breast feeding in the society.

Key words: health belief model, health clinics, educational intervention, breastfeeding behavior

Received: 29 May 2013 Accepted: 17 August 2013


پاسخ دهید